Κανόνες και δίκαιο στα παιδιά

ΕκτύπωσηΕκτύπωση

κανόνες και παιχνίδι, ομαδικότητα και παιχνίδι, δίκαιο παιδίΤο παιχνίδι είναι ευεργετικό για τα παιδιά από πολλές πλευρές. Μία από αυτές είναι ότι διδάσκονται την έννοια της εφαρμογής των κανόνων αλλά και του δικαίου. Τι είδους παιχνίδια μπορούν να τα βοηθήσουν;

 

Έχετε παρατηρήσει πόσο αναστατώνονται τα παιδιά όταν πάνω στο παιχνίδι κάποιο από τα υπόλοιπα παιδιά παραβιάσει τους κανόνες; Αισθάνονται ένα παράπονο που θέλουν να το εκφράσουν άμεσα, ειδικά τα μικρότερα σε ηλικία. Δεν είναι παράξενο.

Τα παιδιά προσχολικής ηλικίας συχνά ενδιαφέρονται για τους κανόνες και τη δικαιοσύνη. Οι γονείς, συχνά, όταν τα παιδιά απορούν γιατί τα πράγματα δεν γίνονται όπως πρέπει, καταφεύγουν σε μια γνωστή φράση: «Η ζωή δεν είναι πάντα δίκαιη». Κι όμως, τα παιδιά προσχολικής ή πρώτης σχολικής ηλικίας πιστεύουν ότι πρέπει να είναι και μάλιστα αναστατώνονται όταν διαπιστώνουν ότι δεν ισχύει.

Ιδού και ένα απλό παράδειγμα: δοκιμάστε να κόψετε μια τούρτα ή ένα γλυκό σε κομμάτια που δεν είναι ισομερή και θα αρχίσει η γκρίνια για το ότι κάποιος πήρε μεγαλύτερο κομμάτι από κάποιον άλλο! Το να μάθουν τα παιδιά από νωρίς να υπακούουν σε κανόνες και να είναι δίκαια το ένα απέναντι στο άλλο είναι ένα πολύ σημαντικό μάθημα, που όμως δεν θα καταφέρουν να κατανοήσουν αμέσως.

 

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ

Το παιχνίδι είναι ζωτικής σημασίας για να μάθουν τα παιδιά την έννοια τόσο της ομαδικότητας και των κανόνων όσο και του δίκαιου παιχνιδιού.

Συνήθως τα παιδιά είναι σε θέση να ακολουθήσουν κανόνες μετά την ηλικία των 5 ετών, καθώς περίπου τότε είναι αναπτυξιακά σε θέση να κάνουν κάτι τέτοιο. Σε αυτή την ηλικία μαθαίνουν πώς εφαρμόζονται οι κανόνες και συνήθως αρκούνται μόνο στη θεωρία!

Τι σημαίνει αυτό; Ας πούμε ότι παίζετε ένα επιτραπέζιο παιχνίδι με το παιδί σας. Ο καθένας ρίχνει το ζάρι για να δείτε ποιος θα παίξει πρώτος. Αν αυτός ο πρώτος δεν είναι το παιδί, τότε ενδέχεται να διαμαρτυρηθεί. Μπορεί να έχει καταλάβει ότι τώρα όλοι θα ρίξουμε ζάρι για να δούμε ποιος θα παίξει πρώτος, αυτό όμως δεν σημαίνει ότι δεν θα απογοητευτεί εάν δεν είναι εκείνο πρώτο, γεγονός που το αποσυντονίζει και το κάνει να ξεχνάει τον κανόνα. Γι’ αυτό χρειάζεται χρόνος και εξάσκηση για να κατανοήσει ένα μικρό παιδί ότι ο νικητής απολαμβάνει κάποια προνόμια στο τέλος και να μάθει να παίζει ομαδικά.

 

ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΚΑΝΟΝΑΣ;

Πώς ένα παιδί προσχολικής και πρώτης σχολικής ηλικίας αντιλαμβάνεται τους κανόνες και τι καταλαβαίνει από αυτούς; Αλλά και ποια πρέπει να είναι η στάση σας; Ας δούμε μερικά παραδείγματα:

  • Οι κανόνες μπορεί να αλλάξουν: Φανταστείτε μια ομάδα παιδιών 5 ετών που παίζουν όλα μαζί το γνωστό παιχνίδι με την μπάλα «μήλα». Η μπάλα χτυπάει ένα από αυτά και σύμφωνα με τον κανόνα πρέπει να βγει από το παιχνίδι. Εκείνο αντί να το πράξει παραμένει στη θέση του και συνεχίζει να παίζει. Μερικά παιδιά μπορεί να δεχτούν αυτή την «παράβαση», κάποια όμως ίσως να διαμαρτυρηθούν. Ο χαρακτήρας κάθε παιδιού παίζει σημαντικό ρόλο σε αυτό. Ένα παιδί που δεν του αρέσουν οι αλλαγές στον κανόνα που το δίδαξαν, θα αναστατωθεί από μια… παράβαση, ένα άλλο όμως που μοιάζει πιο ελαστικό ή δεν ενδιαφέρεται θα προσπεράσει το θέμα.

Δεν ακολουθούν όλοι τον κανόνα: Περιμένετε στην αποβάθρα του τρένου και λέτε στο παιδί σας ότι δεν πρέπει να πατάει πάνω στην κόκκινη γραμμή της αποβάθρας αλλά να στέκεται πίσω από αυτή. Εκείνο παρατηρεί ότι μερικοί άνθρωποι όχι μόνο δεν το κάνουν αλλά βρίσκονται πολύ έξω από τα όρια ασφαλείας. Το παιδί απορεί και ρωτάει γιατί οι άνθρωποι αυτοί δεν ακολουθούν τον κανόνα. Στις μικρές ηλικίες είναι δύσκολο να αντιληφθούν ότι οι άλλοι άνθρωποι γύρω τους δεν υπακούουν πάντα στους κανόνες για διάφορους λόγους. Εσείς πρέπει να του επισημάνετε ότι είναι σημαντικό να ακολουθεί τους κανόνες ασφαλείας ακόμη και αν οι άλλοι δεν το κάνουν.

  • Νέοι κανόνες μπορούν να δημιουργηθούν: Αν παρατηρήσετε τα παιδιά 4 -6 ετών θα διαπιστώσετε ότι συχνά περισσότερη ώρα διαπραγματεύονται για το πώς θα παίξουν παρά παίζουν. Προσπαθούν να βρουν ένα σενάριο με κανόνες που συνεχώς αλλάζουν, στο οποίο θα συμφωνούν όλα. Το καθένα μπορεί να προσθέσει ή να αφαιρέσει κανόνες κατά τη διάρκεια του παιχνιδιού. Τα άλλα παιδιά μπορεί να συμφωνήσουν μπορεί και όχι.Αν το παιδί σας έρθει για να διαμαρτυρηθεί για αυτό που συμβαίνει, καθησυχάστε το. Αντί όμως να επέμβετε εσείς (εάν τα πράγματα είναι ήρεμα) μέσω της συζήτησης, διδάξτε στο μικρό σας πως να επιλύει τα προβλήματά του.Είναι το καλύτερο που μπορείτε να προσφέρετε στο παιδι σας για να γίνει αυτόνομο μεγαλώνοντας και να αποκτήσει αυτοπεποίθηση.Αφού το ακούσετε,ζητήστε του να πάει πίσω στην παρέα του και να ζητήσει εξηγήσεις, λέγοντας ότι το ίδιο δεν συμφωνεί. Ο σκοπός σας είναι, είτε να το ενθαρρύνετε να καταφέρει να παίξει και να είναι ευχαριστημένο, είτε να προσαρμοστεί σε μια αλλαγή χωρίς να νιώθει παραπονεμένο, είτε να δηλώσει την αντίθεσή του ήρεμα σε αυτό το γεγονός.

ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΤΕ ΤΟ ΠΑΙΔΙ!

Ήδη από την ηλικία των 2 ετών, όταν τα παιδιά ξεκινούν να παίζουν πιο πολύ μαζί με τα υπόλοιπα παιδιά και να συνεργάζονται, οι γονείς θα πρέπει να ενισχύσουν αυτή τους την προσπάθεια ώστε να προετοιμαστούν για το ομαδικό παιχνίδι σε μεγαλύτερες ηλικίες και φυσικά για τα παιχνίδια στο νηπιαγωγείο και το δημοτικό. Οι γονείς, λοιπόν, θα πρέπει να φέρνουν το παιδί τους σε επαφή με τα άλλα παιδιά, καθώς ένα παιδί που δεν έρχεται σε συχνή επαφή με άλλα συνομήλικά του αργότερα μπορεί να δυσκολευτεί να μάθει να μοιράζεται ή να ακολουθεί κανόνες. Επίσης είναι σημαντικό οι γονείς να μάθουν στο παιδί τους να περιμένει τη σειρά του και φυσικά να μάθει να χάνει. Έχοντας ο γονιός «εκπαιδεύσει» το παιδί του με αυτόν τον τρόπο, το παιδί θα είναι πιο έτοιμο να παίξει σωστά και ήρεμα με τα υπόλοιπα παιδιά.

 

ΠΩΣ ΘΑ ΜΑΘΟΥΝ ΤΟ FAIR PLAY;

Τα ομαδικά σπορ μπορούν ιδανικά να βοηθήσουν τα παιδιά να μάθουν να παίζουν σύμφωνα με τους κανόνες. Υπάρχουν όμως και παιχνίδια που μπορούν να ενθαρρύνουν τα παιδιά προσχολικής κυρίως ηλικίας να ακολουθούν κανόνες, όπως τα επιτραπέζια.

 

ΕΠΙΤΡΑΠΕΖΙΑ

  • Scrable για παιδιά,
  • Παιχνίδια με κάρτες, π.χ. Uno, κρεμάλα με απλές λέξεις, ναυμαχία.

ΣΕ ΑΝΟΙΧΤΟ ΧΩΡΟ

  • Αγαλματάκια ακούνητα
  • Μήλα
  • Κρυφτό, Τυφλόμυγα

 

Με τη συνεργασία της παιδοψυχολόγου (PhD) στο ΜyPlayce, Μάγιας Αλιβιζάτου.

happy baby